Ánh mắt mọi người đều nhìn về phía Chu Lệ, thấy hắn lại muốn phản bác.
Chu Lệ đương nhiên muốn phản bác, hơn nữa lý do để phản bác lại rất nhiều.
Nhưng Chu Cao Sí lại đưa tay kéo tay áo Chu Lệ xuống, thuận theo mạch suy nghĩ của Đạo Diễn mà hỏi:
“Vậy Đạo Diễn đại sư cảm thấy, nếu không có cái gọi là sâu hút máu như đại sư nói, không có thế giới bị nô dịch bởi chúng, thì thế giới của chúng ta nên là như thế nào?”
Câu hỏi này ngược lại khiến Đạo Diễn nhất thời nghẹn lời.
Đạo Diễn trầm ngâm một lát, sau đó mới đáp:
“Chính là tương tự với Đại đồng thế giới mà Nho gia thời Tiên Tần từng nói.”
“Đại đạo chi hành vậy.
Thiên hạ là công, tuyển hiền cùng người có năng lực, lời nói phải đáng tin, xây dựng hòa thuận.
Cho nên người đời không chỉ coi cha mẹ mình là cha mẹ, không chỉ coi con mình là con.
Người già đều có nơi nương tựa lúc cuối đời, người khỏe mạnh đều có chỗ để phát huy, trẻ nhỏ đều được chăm sóc trưởng thành.
Những người góa bụa, cô độc, không nơi nương tựa, tàn tật đều được nuôi dưỡng.
Nam nhân có việc để làm, nữ nhân có nơi thuộc về.
Của cải xấu xa bị vứt bỏ xuống đất, không cần phải giấu cho riêng mình; sức lực dư thừa cũng không cần chỉ dùng cho bản thân.
Vì thế âm mưu không thể thành, trộm cướp loạn tặc không thể sinh ra.
Cửa ngoài không cần đóng, đó chính là đại đồng.”
Chu Cao Sí vẫn không phản bác, mà tiếp tục thuận theo lời Đạo Diễn:
“Vậy theo ý Đạo Diễn đại sư, thiên hạ này nên là thiên hạ của người trong thiên hạ, không phải thiên hạ của một nhà một họ...
Nhưng điều này có gì khác với chủ trương khôi phục chế độ tỉnh điền của Giải Tấn?”
Chu Lệ không nhịn được chen vào châm chọc:
“Lão hòa thượng, chẳng lẽ ngươi lại trở thành thứ mà trước đây ngươi khinh thường nhất — hủ nho sao?
Vừa vô dụng vừa không thực tế!”
Đạo Diễn nghe vậy, vẻ mặt trên mặt lại không hề nổi giận như Chu Lệ dự đoán.
Trái lại, trong đó còn mang theo sự bất đắc dĩ cùng một loại... khinh bỉ?
“Giải Tấn thì tính là thứ gì?”
Đạo Diễn cố gắng giải thích:
“Chỉ là tương tự mà thôi.
Lão nạp nhất thời không nghĩ ra được ví dụ tốt hơn, nhưng bản chất căn nguyên không phải cùng một chuyện.”
“Ồ?”
Chu Lệ cũng bắt đầu đối chọi với Đạo Diễn:
“Đã lão hòa thượng ngươi nói căn nguyên không giống nhau, vậy ngươi nói cho trẫm xem, chuyện này trong mắt ngươi rốt cuộc là thế nào?”
Chu Lệ thật sự không tin Đạo Diễn có thể tìm ra một tương lai thế giới có căn cứ, ít nhất là một tương lai khiến hắn cảm thấy có khả năng tồn tại.
Dù sao, trong lòng Chu Lệ, Đạo Diễn đã bị xem như một kẻ đi vào ngõ cụt đến phát điên.
Nhưng chuyện khiến hắn không ngờ tới đã xảy ra.
Đạo Diễn lại nói ra một phen khiến Chu Lệ nghẹn họng nhìn trân trối.
“Như Khương thánh từng nói, sức sản xuất luôn luôn phải tiến bộ.
Việc Đại Tần thống nhất hơn một ngàn năm mà không có tiến bộ, không có nghĩa là tương lai cũng sẽ không tiến bộ.
Quá trình này có lẽ sẽ rất dài, nhưng cũng có thể rất ngắn.”
“Nếu năng lực trồng lương thực được nâng cao, một nông dân có thể nuôi sống nhiều nhân khẩu hơn hiện tại, nhân khẩu tất nhiên sẽ chảy vào những thành thị phồn hoa hơn.
Đến lúc đó, có lẽ giống như thời nhà Tống, thương mại và thủ công nghiệp sẽ phát triển mạnh mẽ, tạo ra tài phú vượt xa nông nghiệp.”
“Đương nhiên, đây cũng chỉ là ví dụ của lão nạp.”
Đạo Diễn đầy bụi đất kiên nhẫn giải thích:
“Cùng thời nhà Tống xét trên căn nguyên vẫn không phải cùng một chuyện.
Mà là thật sự giống như việc cày sắt trâu cày xuất hiện đối với nông nghiệp, sẽ tạo ra một cuộc biến đổi to lớn đối với thủ công nghiệp.”
Nghe vậy, Chu Lệ nhíu mày.
Chu Cao Sí lâm vào suy tư, còn Viên Củng vẫn im lặng lắng nghe thì không tự chủ được gật đầu.
Viên Củng và Đạo Diễn đều sinh vào cuối thời nhà Nguyên, từng tận mắt chứng kiến thủ công nghiệp Giang Nam cực kỳ phồn hoa cùng cảnh tượng ngoại thương giàu có của thị bạc ty ven biển.
Chính bởi vì đã từng tận mắt nhìn thấy, nên Viên Củng mới tin tưởng thêm vài phần.
Viên Củng thành khẩn nói:
“Điều này quả thật có khả năng.
Tài phú thật sự do thiên hạ tạo ra, không phải do nông dân trồng lương thực, thì cũng là do thợ thủ công chế tạo vật phẩm.
Nếu nông nghiệp từng xuất hiện tiến bộ mang tính đột phá, vậy không có lý gì thủ công nghiệp về sau lại không thể xuất hiện.”
“Ví dụ như nông nghiệp, từ người kéo vai gánh vác biến thành cày sắt trâu cày.”
Chu Cao Sí thong thả tưởng tượng:
“Có lẽ lấy dệt gấm Tứ Xuyên làm ví dụ.
Sau này có thể không cần con người vất vả dệt từng chút một, mà sẽ có một loại đồ sắt nào đó giống như cày sắt, dưới sức kéo của trâu, nhanh chóng dệt ra vải vóc.”
“Hai người các ngươi cũng điên rồi sao?”
Chu Lệ lẩm bẩm một câu, nhưng bản thân hắn lại không tự giác mà bắt đầu tưởng tượng theo.
Nếu thật sự như vậy, chẳng phải có nghĩa là Đại Minh có thể sản xuất lượng lớn gấm Tứ Xuyên quý giá với giá rẻ, sau đó thông qua thương mại đường biển cướp đoạt vô số tài phú từ các nước phương Tây hay sao?!
Không hiểu vì sao, Chu Lệ chợt nhớ tới những lời Khương Tinh Hỏa từng giảng giải khi nói về thương mại đường biển.
Hắn đột nhiên giật mình, trong lòng thầm tự cười nhạo bản thân.
“Thế nào, ngươi cũng bị lão hòa thượng làm cho điên rồi sao?
Lại nghĩ tới những thứ căn bản không thể xuất hiện này.”
Đạo Diễn đương nhiên không biết suy nghĩ của Chu Lệ.
Những lời tiếp theo của ông lại càng khiến Chu Lệ cảm thấy khó tin hơn.
“Trước đây Khương thánh từng nói, hãy tạm hiểu sức sản xuất là năng lực trồng lương thực.”
“Lão nạp suy nghĩ kỹ càng, mới cảm thấy Khương thánh cho rằng Nhị hoàng tử hoặc những người nghe như chúng ta thực sự quá ngu muội, cho nên mới không nói ra nửa câu sau.”
“Đó chính là, sức sản xuất thật ra nên là năng lực sản xuất ra những thứ có giá trị nhất.
Chỉ là đối với thế giới hiện tại, thứ có giá trị nhất chính là lương thực.”
“Vậy còn đối với thế giới sau này?”
“Hàm nghĩa của sức sản xuất, tất nhiên sẽ không chỉ giới hạn trong năng lực trồng lương thực.
Bởi vì Khương thánh cũng từng nói, sức sản xuất nhất định sẽ phát triển tiến về phía trước theo thời gian.”
Đạo Diễn chỉ vào Viên Củng, nói:
“Giống như lời Viên cư sĩ nói, người thật sự sáng tạo tài phú trong thiên hạ không phải sâu hút máu, mà là hai loại người sản xuất.”
“Một là nông dân, sản xuất lương thực; hai là thợ thủ công, sản xuất vật phẩm.”
“Ai quy định thế giới chỉ có thể tiến bộ theo một phương hướng là năng lực sản xuất lương thực?”
“Sau khi lương thực thỏa mãn nhu cầu của nhân khẩu, việc sản xuất vật phẩm trở thành thứ có giá trị nhất, cũng có thể trở thành sức sản xuất mới.”
Chu Cao Sí nghe vậy, nhất thời ngẩn người.
Sau đó hắn chậm rãi mở miệng, tiếp tục lần theo mạch suy nghĩ của Đạo Diễn:
“Ý của Đạo Diễn đại sư là, dựa theo lý luận của Khương tiên sinh, sức sản xuất quyết định quan hệ sản xuất.
Sự thay đổi của sức sản xuất và quan hệ sản xuất sẽ dẫn đến sự thay đổi của cơ sở kinh tế xã hội, từ đó phá vỡ kiến trúc thượng tầng.”
“Vậy có thể hiểu là — sau khi sức sản xuất của thủ công nghiệp tiến bộ, thủ công nghiệp sẽ trở thành chủ thể của sức sản xuất xã hội, cũng chính là cơ sở kinh tế.
Sau đó, những người thống trị thủ công nghiệp sẽ trở thành kiến trúc thượng tầng của xã hội?”
“Hoặc nói cách khác, thương nhân thống trị thủ công nghiệp trong tương lai sẽ thay thế quý tộc thống trị nông dân?”
“Cũng chính là, vương triều hình thành từ việc quý tộc thống trị nông dân, hoặc địa chủ lớn nhỏ thống trị trung nông, cuối cùng sẽ diệt vong.”
Đạo Diễn gật đầu xác nhận, sau đó lau lớp bụi trên mặt.
“Theo những gì lão nạp tận mắt chứng kiến trong hơn sáu mươi năm chu du thiên hạ, bất kể triều đình có muốn hay không, có ngăn cản hay không, trong tương lai người làm thủ công nghiệp rất có khả năng sẽ thay thế nông dân, trở thành tầng lớp chủ đạo mới của xã hội.”
“Mà thương nhân thống trị thủ công nghiệp, cũng sẽ giống như quý tộc thống trị nông dân, trở thành quý tộc mới.”
“Không đúng!”
Chu Lệ sau một hồi suy tư đã lên tiếng cắt ngang Đạo Diễn.
“Cho dù lời ngươi nói là đúng, thủ công nghiệp sau này sẽ có bước tiến mang tính phá vỡ.”
Ánh mắt kiên định của Chu Lệ trở nên nặng nề dị thường.
“Nhưng cuối cùng vẫn là người nô dịch người.
Chẳng qua từ quý tộc hút máu nông dân, biến thành thương nhân hút máu người làm thủ công nghiệp mà thôi.”
“Nếu đã như vậy, vẫn là sâu hút máu thống trị thế giới, vậy có gì khác biệt?”
“Hoặc nói cách khác, ngươi làm sao chứng minh được thế giới không có sâu hút máu như ngươi nói, sẽ trở thành Đại đồng thế giới?”