“Cái này…”
Chu Cao Hú gãi gãi bộ râu quai nón của mình.
Về chế độ ruộng đất hiện tại của Đại Minh, quả thật hắn không hiểu biết quá nhiều.
Đúng lúc ấy, Lý Cảnh Long với kiến thức uyên bác liền lên tiếng tiếp lời, hoàn thành vai trò phụ tá mà Chu Lệ giao cho hắn.
“Công cuộc khai quốc của Thái Tổ Cao Hoàng Đế, về cơ bản kế thừa chế độ ruộng đất từ thời Tống Nguyên, tức là chế độ hai ruộng.”
“Ruộng đất của Đại Minh được chia thành hai loại là quan điền và tư điền.
Trong đó, quan điền khoảng hơn một trăm hai mươi vạn khoảnh, chiếm chừng một phần bảy; tư điền khoảng hơn bảy trăm hai mươi vạn khoảnh, chiếm sáu phần bảy.
Nhìn chung, đây là cục diện dân điền nhiều, quan điền ít.”
Lý Cảnh Long dừng lại một chút rồi nói tiếp:
“Nguồn gốc chủ yếu của quan điền, một là kế thừa từ quan điền của nhà Nguyên, hai là do triều đình tịch thu và sung công điền sản của các thế lực cát cứ địa phương sau khi bình định.
Ví dụ như khi bình định Ngụy Ngô Vương Trương Sĩ Thành, toàn bộ điền sản của các quyền quý dưới trướng hắn đều bị sung thành quan điền.
Những hào cường giàu có ở các vùng Tô, Tùng, Gia, Hồ cũng phần lớn vì liên lụy tội trạng mà mất đi điền sản.”
Cái gọi là hào cường giàu có, thực chất chính là các gia tộc sĩ phu địa phương từng chiếm cứ các phủ Tô, Tùng, Gia, Hồ từ cuối nhà Tống kéo dài đến cuối thời Nguyên.
“Trong quan điền, ngoài điền sản của hoàng thất, Phiên Vương, huân quý, còn có đồn điền, chia thành quân đồn, thương đồn và dân đồn.
Hai loại sau có thể bỏ qua không tính, chủ yếu vẫn là quân đồn khắp các nơi trong cả nước.
Thái Tổ Cao Hoàng Đế quy định mỗi mẫu thu tô một đấu, phần còn lại dùng để cung cấp bổng lộc và lương thực sinh hoạt cho quân sĩ vệ sở.”
“Còn tư điền thì được thống kê bằng sách vảy cá, chia thành tổng đồ và điểm đồ.
Điểm đồ lấy giáp làm đơn vị, sau đó gom một số điểm đồ trong cùng khu vực thành tổng đồ lấy thôn quê làm đơn vị, cứ mười năm lại cập nhật một lần.”
Lý Cảnh Long suy nghĩ một lát rồi nói:
“Nếu xét theo điểm thứ nhất, tức là toàn bộ tư liệu sản xuất lương thực như đất canh tác, trâu cày, hạt giống thuộc về ai… thì quan điền của Đại Minh thuộc sở hữu quốc gia, được phân cho hoàng thất, Phiên Vương, huân quý và quân đội sử dụng.
Còn tư điền thuộc về nông dân hoặc địa chủ.”
“Điểm thứ hai, tức là quan hệ giữa người sản xuất lương thực và người sở hữu lương thực, thì tồn tại quan hệ giữa địa chủ với tá điền, cũng như giữa trung nông với ruộng đất của mình.
Điểm thứ ba, lương thực cuối cùng được phân phối cho ai, cũng sinh ra dựa trên điểm thứ hai.”
Khương Tinh Hỏa gật đầu.
Hắn nói rất chi tiết, rõ ràng là một công tử có học thức, chứ không phải loại khách ăn chơi chỉ biết rong ruổi nơi sông Tần Hoài.
Lúc này, thái độ của Chu Cao Hú đối với Lý Cảnh Long cũng đã có chút thay đổi.
Chu Cao Hú thầm nghĩ:
“Không ngờ Lý Cảnh Long đánh trận không được, nhưng những thứ khác lại hiểu biết không ít.”
“Ngươi nói rất hay.
Vậy tiếp theo ta sẽ lần lượt nói sơ qua về ba triều đại nhà Đường, nhà Tống và nhà Nguyên, để các ngươi nghe xem chúng khác với hiện tại ở điểm nào, từ đó hiểu được quá trình diễn biến của chế độ ruộng đất.”
Khương Tinh Hỏa chậm rãi nói:
“Đầu thời nhà Đường, tập đoàn quý tộc quân công Quan Lũng kế thừa chế độ quân điền từ nhà Tây Ngụy, nhà Bắc Chu đến nhà Đại Tùy, thích ứng với tình trạng dân số suy giảm sau loạn lạc cuối thời Tùy.”
“Giữa thời nhà Đường, do loạn An Sử phá hoại cùng tình trạng thôn tính ruộng đất nghiêm trọng, triều đình từ bỏ chế độ quân điền, chuyển sang chế độ tô dung điều, thừa nhận quyền sở hữu tư nhân đối với ruộng đất.”
“Cuối thời nhà Đường, để giảm bớt gánh nặng cho dân chúng, đồng thời nâng cao hiệu quả thu thuế, triều đình tiến hành cải cách phép hai thuế…”
“Nhìn chung, chế độ ruộng đất nhà Đường đi từ sở hữu quốc gia, từng bước chuyển sang sở hữu của địa chủ và trung nông, cuối cùng quá độ thành sở hữu của đại địa chủ.
Chế độ thuế cũng thay đổi theo sự biến đổi của chế độ ruộng đất.”
“Đến nhà Tống, vì chính sách kinh tế tương đối rộng rãi, không hạn chế việc tư nhân thôn tính ruộng đất, nên diện tích đất thuộc sở hữu quốc gia giảm mạnh.
Chế độ ruộng đất chủ yếu lấy sở hữu của địa chủ làm chính, trung nông làm phụ.”
“Mà chính vì chế độ ruộng đất như vậy, địa chủ sẽ dốc hết sức tiến hành thôn tính ruộng đất, tất yếu khiến lượng lớn trung nông phá sản.”
“Vì vậy Vương An Thạch thực hiện pháp mạ non, muốn trợ cấp trung nông từ phương diện tư liệu sản xuất, nhằm hạn chế thôn tính ruộng đất.”
“Nhưng đáng tiếc, thứ Vương An Thạch phải đối mặt là sự phản đối của toàn bộ tầng lớp địa chủ.
Dù ông không dám thay đổi quan hệ giữa người sản xuất lương thực và người sở hữu lương thực, cũng không dám động đến cách phân phối lương thực cuối cùng, nhưng chỉ cần chạm vào lợi ích của tầng lớp địa chủ thì cải cách cuối cùng vẫn thất bại.”
“Còn về nhà Nguyên, trên chế độ ruộng đất, nhà Nguyên thực hiện chế độ hai ruộng; trên chế độ thuế, thực hiện chế độ thuế bao.
Sau khi thỏa mãn lợi ích của tầng lớp quý tộc Mông Cổ, triều đình mặc cho tầng lớp địa chủ sĩ phu người Hán bóc lột dân chúng đến tận xương tủy, hoàn toàn không đụng chạm đến lợi ích của địa chủ.”
“Cuối cùng, tầng lớp trung nông bị áp bức mất đi lượng lớn ruộng đất, tất nhiên sẽ đứng lên khởi nghĩa.
Không có gì đáng nói.”
Khương Tinh Hỏa cuối cùng tổng kết:
“Cho nên, nhìn lại sự biến đổi của chế độ ruộng đất qua các triều đại trong gần nghìn năm qua, chúng ta có thể rút ra một quy luật đơn giản.”
“Chế độ ruộng đất, tức tính chất sở hữu ruộng đất, quyết định chế độ thuế; tỷ lệ giữa tầng lớp địa chủ và trung nông quyết định cơ sở thuế của vương triều; quy mô của cơ sở thuế lấy thuế nông nghiệp làm chủ quyết định tuổi thọ vương triều.”
Điều Khương Tinh Hỏa không đưa ra làm ví dụ chính là vương triều phong kiến cuối cùng trong tương lai, nhà Thanh.
Đó là một trường hợp đặc biệt vào thời kỳ cuối vương triều, vượt khỏi quy luật trên.
Nguyên nhân rất đơn giản: xã hội nông nghiệp chuyển sang xã hội công nghiệp, khiến những quy luật kinh nghiệm của các vương triều nông nghiệp không còn hoàn toàn phù hợp.
Hoặc nói đúng hơn, quy luật không biến mất.
Chính là nhờ các loại cơ sở thuế như thuế quan, thuế thương mại được mở rộng mà tuổi thọ nhà Thanh được kéo dài.
Chỉ là những loại thuế ấy không liên quan đến chế độ sở hữu ruộng đất, nên không còn bị quyết định bởi tỷ lệ giữa tầng lớp địa chủ và trung nông nữa.
Lúc này, Chu Cao Hú mới hoàn toàn lĩnh ngộ.
Hắn kích động nói:
“Vậy nên chỉ cần dùng chế độ ruộng đất khống chế tỷ lệ của tầng lớp địa chủ không chiếm quá lớn, là có thể kéo dài tuổi thọ vương triều Đại Minh!”
Lý Cảnh Long nghe vậy nhất thời nghẹn lời.
Đạo lý đúng là như vậy.
Nhưng chuyện này chẳng khác nào nói chỉ cần không mắc bệnh, không già đi thì có thể sống mãi, chẳng phải là lời nói vô nghĩa sao?
Tầng lớp địa chủ tiến hành thôn tính ruộng đất, đó là bản tính vốn có, không liên quan đến thân phận con người.
Ngược lại, một tá điền sau khi vươn lên trở thành tiểu địa chủ, hành động thôn tính ruộng đất của hắn thậm chí còn có thể điên cuồng hơn địa chủ ban đầu.
Mà Chu Cao Sí ở bên cạnh, rõ ràng nhạy bén hơn Lý Cảnh Long trong phương diện trị quốc lý chính.
Hắn nhận ra lời Khương Tinh Hỏa nói tuyệt đối không phải lời nói suông!
“Ruộng đất quyết định thuế!
Tỷ lệ quyết định cơ sở thuế!
Cơ sở thuế quyết định tuổi thọ!”
Nghe được quy luật tổng kết sâu sắc đến tận cốt tủy này, đối với Chu Cao Sí, người đang nắm giữ việc quốc chính Đại Minh, chẳng khác nào giữa ngày hè nóng bức uống một bát nước lạnh, sảng khoái từ đầu đến tận dạ dày.
Trong lòng Chu Cao Sí vô cùng chấn động.
Trước đây hắn từng tưởng tượng giới hạn tài năng của Khương Tinh Hỏa.
Nhưng hắn không ngờ, chỉ bằng vài lời ngắn ngủi, Khương Tinh Hỏa đã chạm tới cực hạn mà hắn từng nghĩ đến.
Khương Tinh Hỏa lại có tài năng kinh thế đến vậy, có thể phân tích rõ ràng căn nguyên giữa chế độ ruộng đất và chế độ thuế suốt nghìn năm lịch sử.
Đây là điều mà những hiền thần tài tử hiếm có như Dương Vinh, Dương Sĩ Kỳ trong mắt hắn cũng không làm được!
Chu Cao Sí quay đầu nắm lấy tay áo Chu Lệ, vui mừng nói:
“Chúc mừng Phụ hoàng, có được một đại tài kinh thế như vậy!”
Chu Lệ thận trọng mỉm cười, vỗ vỗ bả vai con trai lớn, nói:
“Chuyện này mới chỉ bắt đầu thôi…
Nghe tiếp đi.
Nếu Khương Tinh Hỏa đã tổng kết ra quy luật thổ địa chế độ quyết định tuổi thọ vương triều, vậy hắn nhất định sẽ đưa ra cách phá giải.”