Chương 30: Nộ hải tiềm sa, cá đồng mày rắn
Nắp hộp từ từ tự động mở ra.
Bên trong chỉ có một khoảng trống nhỏ cỡ ngón tay út, được lót bằng lớp lụa Bạch Quyên.
Chính giữa lớp lụa Bạch Quyên ấy đặt một con cá đồng mạ vàng.
Con cá đồng này được chế tác vô cùng tinh xảo, từng chiếc vảy đều mài giũa góc cạnh rõ ràng.
Trên hai hàng mày cá có hai con rắn biển uốn mình cuộn tròn, trông vô cùng sống động, giống hệt như thật.
Tôi ngắm nghía con cá từ trên xuống dưới một lượt, trong lòng không khỏi lấy làm lạ.
Đồ mạ vàng trong giới cổ vật vốn là sở trường của tôi, vậy mà nhìn con cá này, tôi lại chẳng có chút manh mối nào.
Tuy nhiên, tay nghề chế tác con cá này cũng chỉ thuộc hàng trung thượng đẳng, vào thời đó hẳn không phải vật quá đỗi quý giá.
So ra thì chiếc hộp tửy kim dùng để đựng nó còn quý giá hơn nhiều.
Trong lịch sử, chỉ những trường hợp đặc biệt mới có chuyện đồ rẻ tiền lại được cất trong hộp quý giá, chẳng hạn như con cá này mang một giá trị biểu tượng đặc biệt nào đó.
Thế nhưng tôi lại không nghĩ ra thứ này dùng để làm gì.
Binh phù ư?
Không thể nào, bé thế này thì lấy đâu ra khí thế.
Lệnh bài ư?
Càng không phải, bên trên chẳng có chữ nghĩa gì, lại quá dễ làm giả.
Nhìn tạo hình và kích thước của nó, công dụng hợp lý duy nhất có lẽ là vật trang trí cho nhạc cụ hoặc binh khí, nhưng trên thân lại không hề có lỗ xỏ hay dấu vết buộc dây nào.
Tôi bách tư bất đắc kỳ giải, chợt nhớ Tam chú cũng vô cùng say mê những thứ đồ kiểu này, bèn quyết định sang thỉnh giáo chú ấy một chuyến.
Dù chú chưa chắc đã biết nhiều hơn tôi, nhưng nhờ vào kinh nghiệm dày dặn, biết đâu chú lại suy đoán ra được điều gì.
Hạ quyết tâm, tôi mang theo con cá đồng sang gõ cửa phòng Tam chú.
Thấy tôi lén lén lút lút, Tam chú mang vẻ mặt đầy nghi hoặc nhường đường cho tôi vào.
Sau khi ngồi xuống, tôi không vòng vo mà kể lại tường tận quá trình mình tình cờ mở được chiếc hộp mê cung.
Tam chú nghe tôi kể xong, lại cầm con cá đồng trong tay tôi ngắm nghía thật kỹ rồi liên tục tặc lưỡi lấy làm lạ.
Thấy có hi vọng, tôi vội hỏi rốt cuộc đây là thứ gì, dùng vào việc gì.
Tam chú bảo: “Mày đến hỏi tao là đúng người rồi đấy.
Thứ này khắp cả Trung Quốc số người biết không quá một trăm, mà trong một trăm người đó số kẻ thực sự tận mắt thấy chắc chỉ mươi người.
Có thể nói đây tuyệt đối là một món đồ quý hiếm trên đời.”
Nghe Tam chú nói vậy, tôi quả thực tâm hoa nộ phóng, thầm nghĩ đúng là ăn phân trâu mà nhặt được nhẫn vàng, không ngờ thứ trong chiếc hộp nát ấy lại đáng giá đến thế.
Tôi vội hỏi chú xem bán đi thì được chừng bao nhiêu tiền.
Tam chú lắc đầu bảo tôi: “Bảo con cá này là đồ hiếm không có nghĩa là nó đáng tiền, mà là giá trị khảo cổ của nó cực kỳ cao.
Con cá này rất giống với văn vật khai quật được trong một chuyến khảo sát khảo cổ hai mươi năm trước, có thể mang mối liên hệ nào đó.
Nếu giao cho đội khảo cổ thời bấy giờ thì gần như là vô giá, nhưng mày muốn dựa vào nó để phát tài thì dẹp ngay ý nghĩ đó đi cho rảnh.”
Tôi thầm nghĩ thế thì bằng thừa.
Bọn mình có làm khảo cổ đâu, giá trị khảo cổ thì tích sự gì, chẳng lẽ tôi lại mang món này tới ban quản lý di tích văn vật mà rao bán?
Thấy sắc mặt Tam chú đổi khác, tôi đoán chừng đằng sau chuyện này ắt có uẩn khúc gì, bèn gặng hỏi năm đó rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì.
Thứ này mang ra từ cung Lỗ Vương, chẳng lẽ sự việc năm xưa lại có liên quan đến cung Lỗ Vương?
Tam chú lắc đầu không chịu nói: “Chuyện bao nhiêu năm rồi, tao cũng chẳng muốn nhắc lại nữa.
Tóm lại tao có thể khẳng định chắc chắn với mày, con cá này xuất hiện ở cung Lỗ Vương chỉ là ngẫu nhiên, không dính dáng gì đến Vua Lỗ Thương Vương cả.
Tài liệu hồi đó đã bị một trận hỏa hoạn thiêu rụi rồi, tất cả đều là mệnh trung chú định.”
Nghe vậy tôi bực cả mình.
Tôi đến hỏi chú chuyện nghiêm túc, chú không nói thì thôi, đằng này lại buông mấy lời lấp lửng câu dẫn người ta, chẳng phải làm tôi càng tò mò hơn sao?
Thế là tôi giở bài mè nheo, kì kèo nài nỉ đủ kiểu, nhất quyết bắt chú phải kể.
Tam chú bị tôi mè nheo đến phát phiền, đành hé lộ cho tôi một chút: Những năm trước Tam chú từng làm đội trưởng một thời gian trong đội khảo cổ, là chuyên gia khảo cổ thực địa, rất giỏi xử lý những ngầm mộ cổ kỳ lạ không tuân theo quy cách mai táng thông thường.
Từ khi loài người nhận thức được cái chết, phong tục mai táng đã là một hoạt động nhân văn đặc thù, có bề dày lịch sử tương đương với chính lịch sử loài người.
Mộ táng của mỗi thời kỳ đều ẩn chứa vô số thông tin về đời sống nhân loại lúc bấy giờ, bao quát đủ mọi mặt ăn mặc ở đi lại.
Cái gọi là “sự tử như sự sinh” chính là quy luật mai táng được người xưa truyền lại đến tận ngày nay.
Thế nhưng từ xưa đến nay, không phải người thời nào cũng thiên phiến nhất luật tuân theo tập tục mai táng của thời đại mình.
Có không ít kẻ thuộc giai cấp thống trị phong kiến xây dựng lăng mộ vô cùng dị biệt, hoàn toàn không thể dùng kinh nghiệm thông thường mà suy đoán được.
Kỹ thuật xây lăng mộ của họ cũng là bí mật tột cùng, suốt mấy ngàn năm qua chỉ có số ít thợ thủ công ngự dụng của hoàng gia mới được phép học tập.
Trong số đó, lăng Tần Thế Hoàng ngày nay chính là một ví dụ điển hình.
Những lăng mộ này đều có ghi chép lưu truyền lại trong nhân gian, nhưng trước sau chưa từng có ai phá giải được kết cấu bên trong.
Có người bảo lăng Tần Thế Hoàng sâu đến một nghìn năm trăm mét, địa cung giấu sâu trong lòng núi Ly Sơn, thực ra đều chỉ là phỏng đoán.
Kết cấu thực sự của lăng mộ, nếu không đích thân bước chân vào thì dù có đưa bản vẽ mặt bằng ra trước mắt, bạn cũng chẳng thể nào hiểu nổi.
Đời Tam chú thích nhất là được vào những ngầm mộ cổ không ai thấu tỏ này.
Song trong lịch sử, những bậc đế vương có đủ khả năng dốc cạn sức dân, rầm rộ xây lăng mộ dị biệt như thế cũng chẳng nhiều, những ngôi mộ kiểu này có thể ngộ chứ không thể cầu.
Dù tìm được chút tài liệu thì cũng không lần ra tung tích lăng mộ ở đâu, nên bấy lâu nay chú vẫn chưa có cơ hội trổ hết tài năng.
Mãi đến năm 1984, giới khảo cổ mới phát hiện ra một ngầm mộ cổ dưới nước hiếm thấy tại Quần đảo Tây Sa, niên đại và thân phận chủ nhân ngôi mộ đều không thể khảo chứng.
Ngầm mộ cổ này do kẻ trộm mộ trong lúc dùng thuốc nổ đánh chìm tàu tình cờ phát hiện ra.
Đáy biển xung quanh tan hoang hỗn độn, có tới hơn chục điểm nổ, lớp đất đắp phần mộ gần như bị phá hủy hoàn toàn, tường mộ lớp ngoài sụt lún mấy chỗ, thế nhưng kẻ trộm mộ vẫn không sao tìm được cách bước chân vào ngầm mộ cổ này.
Nhìn từ những chiếc neo đá khổng lồ tìm thấy quanh khu mộ, ngôi mộ này hẳn đã được dựng sẵn trên một con thuyền lớn, sau đó người ta đục thủng đáy thuyền để cả thuyền lẫn mộ cùng chìm xuống đáy biển.
Cách mai táng như thế đúng là xưa nay chưa từng có.
Kẻ đủ tiềm lực làm được việc này ắt hẳn là một nhân vật vô cùng hiển hách thời bấy giờ.
Thế nhưng do không thể vào bên trong mộ, rốt cuộc chủ nhân là ai vẫn chưa thể xác minh.
Thời ấy quan hệ với Việt Nam đang căng thẳng, không thể rầm rộ thi công khai quật ở đó, đội khảo cổ đành phải tìm kiếm lối vào kín đáo từ những vị trí khác.
Công tác dọn dẹp tiếp tục được tiến hành.
Khi lớp tường mộ sụt lở bên ngoài được dọn sạch, khung cảnh phía sau bức tường đã để lộ ra kết cấu đặc biệt của ngầm mộ cổ này.
Phía sau bức tường đổ nát, các nhân viên khảo cổ phát hiện ra lớp tường chống thấm thứ hai được trát kín bằng đất nhờn.
Kết luận rút ra từ phát hiện ấy đã làm chấn động cả giới khảo cổ: bên trong ngầm mộ cổ này hóa ra hoàn toàn kín khí!
Trong ngầm mộ cổ lại có không khí, đây là điều ban đầu chẳng ai ngờ tới.
Ngay cả chuyên gia như ông nội tôi cũng chưa từng thấy ngôi ngầm mộ cổ nào rỗng ruột mà cách ly được dưới nước như vậy.
Toàn bộ công việc buộc phải tạm dừng.
Mọi người cẩn trọng lách vào khe hẹp giữa tường ngoài và tường trong, phát hiện trên tường trong có một lỗ dẫn nước rộng chừng một thước, vừa đủ cho một người bò trườn qua.
Bò sâu vào hơn mười mét vẫn chưa thấy điểm dừng, trái lại trong góc đường mộ lại phát hiện một chiếc hộp đồng sư tử bốn góc.
Mở ra, bên trong có lớp vải lụa bọc lấy một vật, rõ ràng chính là một con cá đồng mày rắn.
Thân cá đồng được mạ vàng toàn bộ, trên mày là hai con rắn biển uốn lượn, tay nghề tinh xảo, sống động như thật.
Các chuyên gia từ khắp nơi trong đội khảo cổ vừa nhìn đã biết đây là món đồ quý hiếm trên đời, có lẽ mang ý nghĩa biểu tượng vô cùng trọng đại.
Nhưng sao chiếc hộp này lại nằm trong đường mộ?
Mọi người bách tư bất đắc kỳ giải.
Các chuyên gia phân tích có hai khả năng: một là lúc vận chuyển đồ tùy táng đã vô tình đánh rơi ở đó, hai là có kẻ trộm mộ thần thông quảng đại đã lọt được vào ngầm mộ cổ, lúc trở ra sơ ý làm rơi.
Xét theo độ chật hẹp của đường mộ kia, khả năng thứ hai là rất lớn.
Trong hộp đồng sư tử bốn góc còn tìm thấy nhiều thứ quan trọng khác.
Trong đó có một mảnh vải lụa trắng dùng để bọc cá đồng, phía trên viết một dòng chữ đại tự: “xx nội phủ xx”, nhờ đó mà suy đoán ra niên đại ngầm mộ cổ thuộc thời Minh.
Lại còn một tờ giấy công được gấp vuông vắn, hiềm nỗi lúc lấy ra thao tác bất cẩn khiến nó tan thành một đám bột vụn, làm ai nấy đều xót xa tiếc nuối.
Hồi ấy Tam chú thuộc nhóm chuyên gia toàn quốc đợt hai được triệu tập, chịu trách nhiệm nghiên cứu phương án thâm nhập ngầm mộ cổ.
Nhưng do bối cảnh thời cuộc, nhiều ý kiến mang tính xây dựng lại không tiện đưa ra, khiến việc nghiên cứu rơi vào bế tắc suốt một thời gian dài.
Kiểu “mộ đáy biển táng bằng thuyền đắm” này Tam chú từng có chút nghiên cứu, cách thức thi công chú cũng nắm được tám chín phần.
Thế nhưng quy mô to lớn dường này, lại còn giữ được không khí bên trong thì quả là lần đầu tiên gặp phải.
Căn cứ theo ghi chép của những người đi vào thám thính, chú có thể khẳng định chiếc hộp đồng sư tử bốn góc kia là do kẻ trộm mộ đánh rơi, và đường mộ trên bức tường trong ắt hẳn là chìa khóa mấu chốt để tiến vào sâu bên trong huyệt mộ.
Loại mộ đáy biển táng bằng thuyền đắm này, hễ muốn vào mộ thì buộc phải phá vỡ tường mộ.
Nhưng chỉ cần mở ra, nước biển sẽ lập tức tràn vào tạo nên phản ứng dây chuyền không thể tưởng tượng nổi.
Kẻ trộm mộ kia rốt cuộc đã giải quyết mâu thuẫn này bằng cách nào?
Tam chú bách tư bất đắc kỳ giải.
Trong quá trình nghiên cứu, có người đề xuất đào một đường hầm dưới đáy mộ để chui vào (Tam chú cho rằng kẻ này có thể là bạn đồng môn trong giới của mình).
Thế nhưng đào sâu xuống đáy biển đến mười lăm mét vẫn chưa thấy lớp gạch đáy đâu, còn phải đào sâu bao nhiêu nữa thì chẳng ai tính nổi.
Qua định vị bằng xẻng thăm dò, đất dưới đáy biển ở đây không phải cát đất nguyên sinh của Tây Sa, mà là loại đất bột trắng gần Quan Nghi Phúc Kiến.
Toàn bộ phạm vi đất đắp lên tới hơn bảy nghìn mét vuông, tính theo tỷ lệ thì với trình độ kỹ thuật lúc đó, việc đào xuống tận đáy mộ là điều hoàn toàn bất khả thi.
Suốt hơn một tháng trời ròng rã nghiên cứu và cân nhắc kỹ lưỡng, họ vẫn không đưa ra được phương án nào khả thi.
Thêm vào đó tình hình quốc tế bắt đầu căng thẳng, đội khảo cổ buộc phải rút lui.
Ngầm mộ cổ được phủ lấp lại lớp đất đắp, toàn bộ tài liệu nghiên cứu cùng tọa độ vị trí đều được bàn giao đầy đủ cho chính phủ.
Sự việc cứ thế chìm dần vào dòng lịch sử.
Về sau Tam chú mới hay tin có mấy chuyên gia năm đó đã lén giữ lại một phần tài liệu, âm thầm nghiên cứu riêng suốt một thời gian dài.
Còn kết quả ra sao thì chẳng ai hay biết.
Tam chú nói với tôi: “Con cá đồng của mày, hồi ấy hơn sáu mươi chuyên gia xem qua mà không một ai biết dùng vào việc gì.
Sau đó chuyển lên cấp trên, nghe đồn là đã nghiên cứu ra được chút manh mối.
Nhưng bọn tao không nhận được bản tin vắn năm đó, chẳng rõ là tin tức bị giữ lại hay chỉ là tin đồn nhảm.
Rồi chuyện này cứ thế trôi qua, cũng chẳng ai nhắc đến nữa.
Sau này hồ sơ tài liệu chuyển vào kho lưu trữ, nghe đâu bị khóa chặt dưới tầng hầm.
Tao vốn định chờ dịp nhờ vả quan hệ lẻn vào xem, nào ngờ mấy năm trước một trận hỏa hoạn đã thiêu rụi sạch sành sanh.
Mày muốn tìm hiểu điều uẩn khúc trong đó, e là bây giờ không dễ đâu.”
Tôi hỏi Tam chú: “Ngôi mộ kỳ quái nhường ấy mà chú cứ thế bỏ cuộc ư?
Với cái tính của chú, dẫu công khai không đi được thì ngấm ngầm chắc gì chú đã chịu ngồi yên.
Cháu thấy chắc chắn chú còn biết chuyện gì nữa, chú đừng úp úp mở mở làm bộ làm tịch nữa, cháu thề dẫu có bị chém đầu cũng không hé nửa lời.”
Tam chú cười đầy ẩn ý, dứt khoát bảo: “Không được.
Những chuyện sau đó, tao có mang xuống mồ cũng quyết không hé răng.”
(Hết chương)